![]() |
| Bài trên Báo QĐND |
Thanh Hoá, ngày 17 tháng 11 năm 2026
THƯ NGỎ
Kính
gửi:
- Thiếu tướng Đoàn Xuân Bộ, Tổng Biên
tập Báo Quân đội nhân dân;
- Ban Biên tập Báo Quân đội nhân dân;
- Đại tá Lại Nguyên Thắng, Trưởng
phòng Biên tập Báo Quân đội nhân dân Cuối tuần.
Tôi là Hoàng Tuấn Công, hiện là viên chức khuyến nông; đồng thời nghiên cứu ngôn ngữ, văn hoá dân gian và viết phê bình độc lập. Tôi là tác giả cuốn Từ điển tiếng Việt của GS. Nguyễn Lân – Phê bình và Khảo cứu (Hoàng Tuấn Công, NXB Hội Nhà văn, 2017), cùng hàng trăm bài nghiên cứu về ngôn ngữ, văn hoá đăng trên blog Tuấn Công Thư phòng, các báo và tạp chí.
Tôi viết bức thư ngỏ này gửi tới lãnh đạo và Ban Biên tập
Báo Quân đội nhân dân để trao đổi hai vấn đề liên quan đến quý Báo như sau:
1. Báo QĐND Cuối tuần đăng 4 bài
viết có hành vi sao chép bài của Hoàng Tuấn Công
Cuối tháng 5/2026, khi kiểm kê lại bài vở chuẩn bị cho một
bản thảo sắp in, tôi bất ngờ phát hiện 4 bài viết của mình bị một tác giả có
bút danh Văn Tuấn sao chép nguyên xi hoặc cắt xén, xào xáo lại rồi đăng trên Báo
QĐND Cuối tuần (mục Chữ và nghĩa, chuyên trang CLB Chiến sĩ).
Ngày 28/5/2026, trên trang cá nhân (Facebook Hoàng Tuấn
Công), tôi đăng bài thứ nhất: “Về sự tương đồng giữa hai bài viết quanh điển
tích ‘đánh chuột sợ vỡ bình’”, chỉ ra cụ thể những chỗ Báo QĐND Cuối
tuần (đăng ngày 28/04/2024) sao chép bài viết của tôi (đã đăng trên blog
Tuấn Công Thư phòng ngày 8/8/2020 và Báo Thanh Hoá ngày 5/12/2022).
Link bài:
Ngày 29/5/2026, trong bài thứ hai: “Thành đá không bằng
dạ người: Đối chiếu hai bài viết trên Báo Quân đội nhân dân và Tuấn Công Thư
phòng”, tôi đã chỉ ra bài trên Báo
QĐND (đăng 25/08/2024), gần như giống nguyên xi nội dung, cách diễn đạt
với bài của Hoàng Tuấn Công (đăng 2/7/2021). Cái khác nhau chỉ là dẫn nhập ở
đoạn đầu bài.
Link bài:
Cùng ngày (29/5/2026), tác giả Văn Tuấn thông qua một nhà
báo khác giới thiệu, đã gọi điện cho tôi. Ban đầu ông Tuấn loanh quanh bao biện và
chỉ thừa nhận là “có những cái chưa được đúng”. Tuy nhiên, sau khi bị tôi chất vấn
thì ông Tuấn mới thừa nhận “sai” khi sao chép, sử dụng kết quả nghiên cứu của
tôi mà không đưa vào trích dẫn hay chú thích nguồn. Ông nói “không nhớ tất cả 4
bài viết đó gồm những bài nào”, và thật kì lạ, ông cũng không hỏi lại tôi hai
bài còn lại là những bài nào. Ông Văn Tuấn cũng giới thiệu mình đã 23 năm trong
quân ngũ, và chính là người phụ trách chuyên mục “Chữ và nghĩa” của Báo QĐND
Cuối tuần; ông từ lâu đã đọc Hoàng Tuấn Công trên blog Tuấn Công Thư phòng và
có trong tay cuốn Từ điển tiếng Việt của GS. Nguyễn Lân – Phê bình và Khảo
cứu (sách đã dẫn).
Ngoài bài viết trên, tôi còn đăng thêm bài do một nhà nghiên
cứu độc lập (tạm thời nặc danh) tự nguyện hỗ trợ Hoàng Tuấn Công trong vụ việc
liên quan đến bài “Thành đá không bằng dạ người” trên Báo QĐND.
Link bài:
Trở lại vấn đề chính cần trao đổi.
Khi ông Văn Tuấn mong tôi “ thông cảm, bỏ quá”, tôi đáp:
“Khi một bài viết đã đăng lên báo thì nó không còn là chuyện riêng của cá nhân
anh và tôi nữa. Vấn đề đặt ra bây giờ là Báo QĐND xử lí thế nào về những bài
viết của tôi nhưng lại kí tên Văn Tuấn và hiện vẫn treo trên Báo QĐND Cuối
tuần. Giả sử thêm vào dòng chú thích “bài viết có sử dụng tư liệu” hay “có
tham khảo” bài viết của Hoàng Tuấn Công đều không ổn. Vì “sử dụng tư liệu” hoặc
“tham khảo” khác với sao chép từng đoạn hay chép nguyên xi bài viết của người
khác. Báo QĐND cũng không thể lặng lẽ gỡ bài, vì nếu điều đó xảy ra thì cũng
phải có thông báo và lời xin lỗi công khai Hoàng Tuấn Công và độc giả”.
Lời cuối cùng, tôi lưu ý ông Văn Tuấn một lần nữa là giờ đây
câu chuyện phải của riêng cá nhân ông Tuấn mà đã trở thành của Báo QĐND. Báo
QĐND phải gỡ bài, đính chính và xin lỗi công khai.
Kết thúc câu chuyện, ông Văn Tuấn “vâng dạ” mà không đưa ra
được hướng giải quyết cụ thể nào.
Thưa quý Báo!
Tôi không biết ông Văn Tuấn đã báo cáo sự việc nói trên với
Ban Biên tập Báo QĐND hay chưa. Chỉ biết rằng đã nửa năm trôi qua, tôi không
nhận được bất cứ phản hồi nào từ ông Văn Tuấn cũng như quý Báo. Điều quan trọng
hơn cả là bốn bài viết có nội dung sao chép nói trên vẫn tiếp tục được lưu giữ,
công khai trên Báo QĐND Cuối tuần, dưới tên tác giả Văn Tuấn.
Điều trớ trêu là nếu tìm kiếm các câu “Thành đá không bằng
dạ người”, “Ném chuột sợ vỡ bình” … thì AI Overview (Tổng quan do AI tạo),
Google sẽ tổng hợp lời giải thích hoặc dẫn tới link bài của báo QĐND chứ không
phải bài viết của Hoàng Tuấn Công đăng trên blog Tuấn Công Thư phòng hoặc Báo
Thanh Hoá. Điều này dễ hiểu vì QĐND là tờ báo lớn, lượng truy cập cũng rất lớn,
nên AI Overview hoặc Google sẽ ưu tiên kết quả tìm kiếm. Thế là kết quả lao
động học thuật của Hoàng Tuấn Công vẫn đàng hoàng đứng tên Văn Tuấn.
Trở lên là việc ông Văn Tuấn sao chép bài của tôi để đăng
trên Báo QĐND. Vấn đề thứ hai – với tư cách độc giả và người nghiên cứu ngôn
ngữ - tôi xin bày tỏ lo ngại về chất lượng bài vở cũng như công tác biên tập
mục “Chữ và nghĩa” của quý Báo.
2. Mục “Chữ và nghĩa” của Báo QĐND Cuối tuần có quá nhiều sai sót
Chỉ trong khoảng thời gian 5 tháng vừa qua, tôi đã thấy tác
giả Văn Tuấn có nhiều bài viết mắc lỗi sai khá nặng về kiến thức. Xin dẫn ra
một số bài:
1.
Bài “Xui nguyên giục bị” (11/07/2026)
Văn
Tuấn giảng:
“‘Nguyên’
và ‘bị’ là cách nói dân gian, nhấn mạnh mối quan hệ nguyên nhân-kết quả: Người
này chủ động xúi giục, người kia là đối tượng bị lôi kéo, bị tác động. ‘Xui
nguyên giục bị’ dùng để chỉ tình huống trong đó một người đóng vai trò chủ động
kích động, xúi bẩy, còn người kia là người bị ảnh hưởng, bị dẫn dắt đến hành vi
sai trái”.
Link
bài: https://ct.qdnd.vn/clb-chien-si/xui-nguyen-giuc-bi-534305
Đó là cách giảng sai hoàn toàn.
“Nguyên” ở đây là gọi tắt của “nguyên đơn” 原單
(còn gọi bên nguyên, tức phía khởi kiện); “bị” là gọi tắt của “bị
đơn” (còn gọi bên bị, tức phía bị kiện). “Xui nguyên giục bị”
không phải chuyện của hai người (người này “xúi giục”, còn người kia là “bị lôi
kéo”, như ông Văn Tuấn giải thích), mà là có sự xuất hiện của kẻ thứ ba, đứng
giữa xui giục, kích động khiến cả hai bên “nguyên” và “bị” lâm vào kiện tụng
lẫn nhau.
2.
Bài “Ban chư ngật hổ” (21/08/2026)
Chính xác phải là “Ban trư ngật hổ” (Giả lợn để ăn thịt
hổ; “trư” mới có nghĩa là “lợn”). Còn “chư” chẳng qua chỉ là sự cố chính tả
của “trư” mà thôi. Sai sót này từ đâu mà ra? Qua tra cứu, tôi thấy lỗi sai này
xuất hiện gần 40 năm trước trong sách Tam thập lục kế (Trọng Tâm – NXB
Long An, 1989). Tư liệu này được Thư viện Ebook chia sẻ lên mạng. Rất có
thể cái sai của Văn Tuấn là do cóp nhặt từ nguồn này, nên toàn bài đều viết
“trư” thành “chư”.
Link bài: https://ct.qdnd.vn/clb-chien-si/ban-chu-ngat-ho-534429
Không chỉ sai “trư” thành “chư”. Nội dung cũng bị tác giả
giảng sai. Kế “Ban trư ngật hổ” được hiểu tương tự như “Giả chết bắt quạ”. Thế
nhưng Văn Tuấn lại dùng tích Hàn Tín chui háng đồ tể để minh hoạ. Điều này sai
hoàn toàn. Vì thành ngữ Hán “Khố hạ chi nhục” 胯下之辱 = Nỗi nhục chui qua háng,
gắn với Hàn Tín là chỉ sự nhẫn nhịn, chịu đựng nỗi nhục trước mắt để mưu cầu
việc lớn. Thực tế là chính Hàn Tín về sau đã thu phục tay đồ tể thiếu niên
ngông cuồng kia chứ đâu có “ăn thịt” hắn ta?
3.
Bài “Cách án quan hoả” (27/08/2026)
Ngay tiêu đề tác giả đã mắc lỗi “chữ tác thành chữ tộ”. Vì
đúng ra là “Cách ngạn quan hoả” (Đứng bên kia bờ nhìn lửa cháy; “ngạn”
mới có nghĩa là bờ). Đây cũng không phải lỗi văn bản, vì toàn bài đều viết sai
“cách ngạn” thành “cách án”.
Link bài: https://ct.qdnd.vn/clb-chien-si/cach-an-quan-hoa-534442
4.
Bài “Chỉ tang mạ hoè” (11/09/2026)
“Chỉ tang mạ hoè” 指桑罵槐 (Chỉ cây dâu mắng cây hoè)
gần nghĩa với một số thành ngữ Việt như “Chửi chó mắng mèo”, “Chửi mèo quèo
chó”, tức là hướng vào đối tượng này nhưng thực chất là để cạnh khoé, ám chỉ
hoặc đả kích đối tượng khác. Trong tiếng Việt, câu này phần nào đó ám chỉ kiểu
chửi xéo, nói bóng gió, không đàng hoàng trong ứng xử.
Thế nhưng ông Văn Tuấn lại hiểu thành “khéo léo dùng một
đối tượng khác để gửi gắm thông điệp, người cần nghe vẫn hiểu, người nói vẫn
đạt mục đích, còn mối quan hệ được giữ gìn”. Không chỉ có vậy, ông Văn Tuấn
còn sai thêm khi ví việc Nguyễn Trãi viết thư dụ hàng gửi các tướng sĩ nhà Minh
cố thủ trong thành Đông Quan, là một kiểu “Chỉ tang mạ hoè” 指桑罵槐(!).
Link bài: https://ct.qdnd.vn/clb-chien-si/chi-tang-ma-hoe-534494
5.
Bài “Di thể giá hoạ” (26/09/2026)
Chính xác phải là “Di thi giá hoạ” 移屍嫁禍 (Đem xác chết để vu vạ cho người;
“thi” 屍
mới có nghĩa là
thây, xác người chết). Viết
“di thể” là sai, vì “thể” 體 là “thân thể” (như “Ngọc thể bất an”) không thể hiểu
thành “thây” (xác chết) được.
Đây là lỗi kiến thức, nói chữ mà không hiểu chữ nên cái sai lặp lại nhiều lần
trong bài. Điều đáng nói hơn nữa là tác giả Văn Tuấn lại hiểu sai câu này thành
kế li gián. Ông viết: “Trong chiến tranh, “Di thể giá họa” chủ yếu được vận
dụng để chuyển hướng sự chú ý, tạo ra một đối tượng chịu áp lực thay cho mình
hoặc khiến các thế lực đối địch nghi kỵ lẫn nhau”(!)
Link bài: https://ct.qdnd.vn/clb-chien-si/di-the-gia-hoa-534542
Chỉ qua năm ví dụ trên đây đã cho thấy người phụ trách về
“Chữ và nghĩa” nhưng lại chưa đủ hiểu biết thấu đáo về chữ và nghĩa, trong khi
khâu biên tập cũng có rất nhiều vấn đề. Điều nguy hại là nếu tìm kiếm từ khoá của
các bài viết sai nói trên thì lập tức Google sẽ dẫn độc giả đến chuyên mục “Chữ
và nghĩa” của báo QĐND.
Thưa quý Báo!
Qua tìm hiểu, tôi được biết tác giả Văn Tuấn chính là Trung
tá Phạm Văn Tuấn, người được Báo QĐND biểu dương là một trong các nhà báo xuất
sắc năm 2024 và nhiều lần được bầu chọn trong danh sách nhà báo xuất sắc của
toà soạn. Điều đáng chú ý, vào năm tác giả Văn Tuấn hai lần được vinh danh
(2024) cũng chính là năm mà 4 bài viết của tôi bị ông sao chép, sử dụng mà
không xin phép và không ghi tên tác giả.
Kính thưa quý Báo!
Tôi đã suy nghĩ, cân nhắc và lần lữa rất nhiều lần trước khi
viết bức thư ngỏ này. Như tôi đã nói với ông Văn Tuấn, trong khoảng thời gian
gần 30 năm cầm bút, tôi không nhớ đã bao nhiêu lần bị người khác sao chép, ăn
cắp bài vở. Họ là những ai? Là sinh viên mới ra trường đi thực tập, là phóng
viên trẻ ở một số báo cần đủ bài theo định mức, là một số người viết trên mạng
xã hội, v.v.. Khi phát hiện vụ việc, tất cả họ đều bị tôi điểm mặt, chỉ tên rõ
ràng. Tuy nhiên, sau khi họ thành thật xin lỗi và cơ quan chủ quản khắc phục
hậu quả, thì tôi đã bỏ qua tất cả. Tôi nghĩ trong đời ai cũng có những lúc mắc
sai lầm, dại dột. Và tôi xem những trường hợp này là do họ còn non trẻ, dại
dột, hoặc nói như các cụ ta xưa “đói ăn vụng, túng làm càn”, nên chỉ “giơ cao
đánh khẽ”, chứ không nhất quyết truy cứu đến cùng. Tuy nhiên, tôi cũng băn
khoăn rất nhiều vì không lẽ cứ mãi diễn ra điệp khúc: vi phạm – phát hiện –
xin lỗi – tha thứ?
Khi hội nhập với thế giới, người Việt Nam không thể cứ nhì
nhằng, xuê xoa bỏ qua cho nhau trong những vấn đề liên quan đến quyền tác giả. Bởi
thế, ngày 5/5/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg về tập
trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý
hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, với tinh thần “không có vùng cấm, không
có ngoại lệ”. Công điện cũng đặt ra yêu cầu đối với các cơ quan truyền thông,
báo chí trong việc tăng cường thông tin, tuyên truyền để cộng đồng nhận diện,
đấu tranh, phòng chống hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đây không chỉ là
một chủ trương quản lí mà còn là thông điệp về yêu cầu xây dựng môi trường sáng
tạo, nghiên cứu và hoạt động nghề nghiệp lành mạnh, trong đó quyền và lợi ích
hợp pháp của người sáng tạo phải được tôn trọng, bảo vệ.
Tôi cũng muốn dẫn ra một truyền thống quý báu của Quân đội
nhân dân Việt Nam. Đó là trong 12 điều kỉ luật của quân nhân khi tiếp xúc với
nhân dân, thì điều thứ nhất là “Không lấy cái kim, sợi chỉ của nhân dân”.
Ông Văn Tuấn không chỉ đơn thuần là một người cầm bút mà còn là một sĩ quan cầm
bút chuyên nghiệp, đã hơn 20 năm trong nghề, lại phụ trách mục “Chữ và nghĩa”. Bởi
vậy, việc vi phạm quyền tác giả của ông Văn Tuấn không chỉ cần được xử lí dưới góc
độ đạo đức nghề nghiệp và tuân thủ pháp luật mà còn là việc vi phạm 12 điều kỉ
luật của quân nhân. Về tuổi đời, tuổi nghề và cấp bậc, ông Văn Tuấn hoàn toàn
không thuộc những đối tượng mà tôi đã từng căn cứ để bao dung, tha thứ nói
trên. Thế nhưng khi sự việc xảy ra, ngoài việc thừa nhận “sai” và cảm thấy “xấu
hổ”, “buồn”,…ông Văn Tuấn chưa hề sửa chữa, khắc phục hậu quả đối với 4 bài
viết xâm phạm quyền tác giả đăng trên Báo QĐND.
Điều đáng lo ngại hơn nữa, dù đã có những sai sót nghiêm
trọng liên quan đến việc sử dụng tác phẩm của người khác và nhiều bài viết bộc
lộ những hạn chế về kiến thức chuyên môn, ông Văn Tuấn vẫn tiếp tục xuất hiện
trên báo chí và phụ trách một chuyên mục rất quan trọng là “Chữ và nghĩa”, với
nhiều bài viết có nội dung sai lệch, nguy cơ gây ảnh hưởng xấu đến việc giữ gìn
sự trong sáng của tiếng Việt. Tôi cũng thực sự lo lắng cho sự tiếp nhận tri
thức của cán bộ, chiến sĩ cũng như độc giả nói chung từ chuyên mục này.
Kính
thưa Ban Biên tập Báo QĐND!
Tôi tin rằng, Báo QĐND cũng như bất cứ một cơ quan báo chí
nào cũng không bao giờ bao che cho những hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp,
xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người khác. Bởi vậy, tôi viết bức thư
ngỏ này gửi đến lãnh đạo và Ban Biên tập Báo Quân đội nhân dân, với mong muốn
quý Báo nghiêm túc xem xét và giải quyết những vấn đề sau:
Thứ nhất, kiểm tra, xác minh và có kết luận
chính thức về việc bốn bài viết của Hoàng Tuấn Công bị sử dụng, sao chép và
đăng tải dưới tên tác giả Văn Tuấn trên Báo QĐND Cuối tuần. Cụ thể:
1. “Ném chuột sợ vỡ bình quý”
(28/04/2024);
link bài:
https://ct.qdnd.vn/clb-chien-si/nem-chuot-so-vo-binh-530942 ;
2. “Cổ xuý” (13/05/2024);
link bài: https://ct.qdnd.vn/clb-chien-si/co-xuy-531001;
3. “Cậu ấm cô chiêu” (24/07/2024);
link bài: https://ct.qdnd.vn/clb-chien-si/chu-va-nghia-cau-am-co-chieu-531212
4. “Thành đá không bằng dạ người”
(25/08/2024);
link bài: https://ct.qdnd.vn/clb-chien-si/chu-va-nghia-thanh-da-khong-bang-da-nguoi-531306
Thứ hai, có biện pháp khắc phục công khai,
thoả đáng đối với các bài viết nói trên, trong đó cần cải chính thông tin về
tác giả, mức độ sử dụng tư liệu mà không chú thích, có lời xin lỗi công khai
đối với người viết và độc giả; đồng thời xử lí việc tiếp tục lưu giữ, phổ biến
các bài viết có nội dung sao chép mà chưa được sự cho phép của tác giả, bảo đảm
quyền và lợi ích hợp pháp của Hoàng Tuấn Công.
Thứ ba, rà soát quy trình biên tập, chất
lượng chuyên môn của các bài viết trong chuyên mục “Chữ và nghĩa”; có biện pháp
chấn chỉnh những sai sót đã được phản ánh, bảo đảm độ chính xác và tính nghiêm
túc của một chuyên mục về ngôn ngữ trên cơ quan báo chí chính thống.
Tôi đề nghị Ban Biên tập Báo Quân đội nhân dân sớm có văn
bản phản hồi chính thức về những nội dung nêu trên, đồng thời thông tin công
khai kết quả xử lý để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả cũng như đòi
hỏi được tiếp nhận kiến thức bổ ích và chuẩn mực từ chuyên mục có tên “Chữ và
nghĩa” của độc giả.
Xin trân trọng cảm ơn!
Kính thư
HOÀNG TUẤN CÔNG
Ghi
chú: Bức thư ngỏ này cũng được gửi qua địa chỉ Email: baoqdndct@gmail.com

Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét